Surseance van betaling: complete uitleg voor ondernemers

Surseance van betaling is een wettelijk, tijdelijk uitstel van betaling waarmee een ondernemer ademruimte krijgt om een dreigend faillissement af te wenden en de onderneming te herstructureren. Een rechter verleent de surseance en benoemt een bewindvoerder die samen met u de onderneming beheert. Belangrijk om meteen te weten: surseance werkt alleen tegen gewone (concurrente) schuldeisers en niet tegen de Belastingdienst, het UWV of schuldeisers met een pand- of hypotheekrecht. Mede daardoor is sinds 2021 de WHOA voor veel ondernemers een sterker alternatief. Hieronder leest u in begrijpelijke taal hoe surseance precies werkt, hoe u het aanvraagt, wat de gevolgen zijn en welke route in welke situatie het meeste oplevert.

Surseance van betaling is een tijdelijk uitstel van betaling, geregeld in titel II van de Faillissementswet. Het doel is om een onderneming die tijdelijk in betalingsproblemen verkeert lucht te geven, zodat zij haar zaken kan ordenen, kan herstructureren en haar schuldeisers uiteindelijk alsnog kan betalen. Surseance is uitdrukkelijk bedoeld als reddingsmiddel voor bedrijven die in de kern levensvatbaar zijn, en niet als manier om definitief onder schulden uit te komen. Tijdens de surseance worden gewone schuldeisers tijdelijk op afstand gehouden, zodat u niet door losse incasso's of beslagen wordt overvallen terwijl u aan een oplossing werkt.

Surseance staat open voor rechtspersonen, zoals een bv, en voor natuurlijke personen die een zelfstandig beroep of bedrijf uitoefenen. Particulieren zonder onderneming vallen er niet onder; voor hen bestaat de wettelijke schuldsanering (Wsnp). De regeling past bij ondernemingen waarvan de problemen tijdelijk lijken en waarvan de activiteiten in de basis gezond zijn. Is uw bedrijf in de kern niet meer levensvatbaar, dan biedt surseance meestal geen uitkomst en zijn andere routes passender, zoals een gecontroleerde beëindiging.

Dit is het punt dat veel ondernemers onderschatten en dat surseance in de praktijk vaak minder krachtig maakt dan gehoopt. Surseance werkt alleen tegen de concurrente (gewone) schuldeisers. Preferente schuldeisers vallen erbuiten: de Belastingdienst, het UWV, het pensioenfonds en uw werknemers. Zij kunnen tijdens de surseance gewoon blijven invorderen. Ook schuldeisers met een pandrecht of hypotheekrecht kunnen hun zekerheden blijven uitwinnen, bijvoorbeeld een bank die een pandrecht op uw voorraad of debiteuren heeft. Omdat de fiscus vaak een van de grootste schuldeisers is, betekent dit dat de adempauze die surseance biedt beperkt kan zijn. Houd hier bij uw afweging nadrukkelijk rekening mee.

De aanvraag verloopt in grote lijnen zo:

U dient via een advocaat een verzoekschrift in bij de rechtbank. Alleen de onderneming zelf kan surseance aanvragen; een schuldeiser kan dat niet.
De rechtbank verleent vrijwel direct een voorlopige surseance en benoemt een bewindvoerder.
Vanaf dat moment voert u het beheer over de onderneming samen met de bewindvoerder; voor veel handelingen heeft u zijn medewerking nodig.
Voor een definitieve surseance mogen de concurrente schuldeisers stemmen. Wordt die verleend, dan geldt zij voor maximaal anderhalf jaar en kan zij daarna telkens worden verlengd.
U gebruikt de periode meestal om een akkoord met uw schuldeisers voor te bereiden. Slaagt dat niet, dan kan de surseance alsnog overgaan in een faillissement.

Zodra de rechter de voorlopige surseance verleent, wordt er een bewindvoerder benoemd. Anders dan een curator bij een faillissement neemt de bewindvoerder de onderneming niet over: u blijft betrokken bij de leiding, maar doet dat samen met hem. Voor belangrijke handelingen, zoals het aangaan van verplichtingen of het verkopen van bedrijfsmiddelen, heeft u zijn medewerking of toestemming nodig. De bewindvoerder bewaakt de belangen van de schuldeisers en helpt u tegelijk de onderneming op koers te houden. Een goede samenwerking met de bewindvoerder is daarom cruciaal voor de kans van slagen.

Tijdens de surseance kunt u uw schuldeisers een akkoord aanbieden. Daarin biedt u meestal betaling van een percentage van de vordering aan tegen finale kwijting van de rest. Over dat akkoord wordt gestemd in een schuldeisersvergadering. Wordt het aangenomen, dan toetst de rechter of het kan worden gehomologeerd, oftewel algemeen verbindend verklaard, ook voor schuldeisers die afwezig waren of tegenstemden. De Belastingdienst is formeel niet aan het akkoord gebonden, maar is in de praktijk vaak bereid akkoord te gaan met het dubbele van het percentage dat de gewone schuldeisers krijgen aangeboden. Een realistisch en goed onderbouwd voorstel vergroot de kans dat alle partijen meewerken.

De surseance wordt openbaar gemaakt in het Centraal Insolventieregister. Dat kan invloed hebben op het vertrouwen van leveranciers, klanten en kredietverzekeraars, dus communicatie is belangrijk. Voor uw personeel biedt surseance geen volledige bescherming: omdat loonvorderingen preferent zijn, vallen werknemers buiten de surseance. Lopende verplichtingen die na de surseance ontstaan, zoals nieuwe inkoop en salarissen, moet u in beginsel gewoon blijven voldoen. Surseance is dus geen rustige pauze, maar een intensieve periode waarin u onder begeleiding en met de nodige transparantie aan een oplossing werkt.

Aan surseance zijn kosten verbonden, vooral voor de verplichte advocaat die het verzoekschrift opstelt en u begeleidt, en voor de bewindvoerder, wiens salaris ten laste van de boedel komt. De exacte kosten hangen sterk af van de omvang en complexiteit van uw onderneming, dus laat die vooraf in kaart brengen. Qua duur geldt: de voorlopige surseance gaat vrijwel direct in, en een definitieve surseance wordt verleend voor maximaal anderhalf jaar, met de mogelijkheid van verlenging. In de praktijk is surseance vaak een tussenstap: lukt een akkoord, dan komt de onderneming er gesaneerd uit; lukt het niet, dan volgt alsnog een faillissement.

De belangrijkste voordelen van surseance zijn dat u tijdelijk rust krijgt tegenover gewone schuldeisers, dat u in beginsel betrokken blijft bij de leiding, en dat u de ruimte krijgt om een akkoord voor te bereiden. De belangrijkste nadelen zijn dat de fiscus en andere preferente schuldeisers buiten de surseance vallen, dat de surseance openbaar is, dat u de zeggenschap deelt met een bewindvoerder en dat een surseance in de praktijk relatief vaak alsnog uitmondt in een faillissement. Juist door die nadelen is het verstandig om surseance altijd af te wegen tegen de andere routes.

Kenmerk	Surseance van betaling	WHOA	Faillissement
Doel	Tijdelijk uitstel, bedrijf redden	Schulden saneren via dwingend akkoord	Onderneming beëindigen en afwikkelen
Wie houdt de leiding	U, samen met bewindvoerder	U blijft zelf aan het roer	De curator neemt het over
Bindt de Belastingdienst	Nee	Ja, kan worden meegenomen	candicNiet van toepassinge.gates@mail.com
Bindt tegenstemmers	Alleen na gehomologeerd akkoord	Ja, ook tegenstemmers	Niet van toepassing
Geschikt voor	Tijdelijke liquiditeitsproblemen	Levensvatbaar bedrijf met te hoge schuld	Bedrijf zonder overlevingskans

Sinds 1 januari 2021 bestaat de WHOA, en die heeft de surseance voor veel ondernemers naar de achtergrond geduwd. Waar surseance alleen concurrente schuldeisers raakt, kan een WHOA-traject een akkoord opleggen aan alle schuldeisers, inclusief de fiscus en tegenstemmers, terwijl u zelf de leiding houdt. Is de kern van uw bedrijf gezond, lees dan ook wat u nog meer kunt doen om een faillissement te voorkomen. Staat een faillissement al concreet voor de deur, dan helpt ons artikel over dreigend faillissement u verder.

Neem contact op

Surseance van betaling: de complete uitleg voor ondernemers

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen surseance van betaling en faillissement?

Helpt surseance tegen de Belastingdienst?

Hoe lang duurt een surseance van betaling?

Wat kost surseance van betaling?

Kan een schuldeiser surseance voor mij aanvragen?

Blijf ik tijdens de surseance zelf aan het roer?

Is surseance of de WHOA beter?

Wat gebeurt er als de surseance mislukt?

Contact opnemen